تغییر ساختار خانواده در ایران
به گزارش عبرت نیوز مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام روز شنبه ۱۸ دیماه همایشی با نام "آینده پژوهی مسائل خانواده در ایران" با شرکت کارشناسان فرهنگی و اجتماعی برگزار کرد.
دکتر تقی آزاد ارمکی، استاد جامعهشناسی دانشگاه تهران از ساده شدن پدیده طلاق، کاهش اهمیت ازدواج، سهولت در روابط جنسی خارج از خانواده و برابری جنسیتی بهعنوان شواهدی نام برد که میتوان آینده جامعه را بر اساس آنها پیشبینی کرد.
کاظم فروتن رییس کلینیک سلامت خانواده "شاهد" ‘گفت بحث سلامت خانواده و زناشویی در ایران، بیشتر روی کاغذ بوده و مردان ایرانی توجهی به نیازهای جنسی زن ندارند.
کاظم فروتن اشاره کرد که بیش از ۷۵ درصد زنان خیابانی گفتهاند که در زندگی زناشویی سابق خود از مرد زندگیشان محبت ندیدهاند. وی خواستار راه اندازی و گسترش کلینیکهای تخصصی خانواده در کشور شد و افزود: «نقشهای اجتماعی در ایران تغییر کردهاند و بیشترین تغییر هم در نقش زنان است.»
بررسی نتایج یک تحقیق میدانی نشان میدهد که ۶۲ درصد طلاقهای صورت گرفته در نیمه دوم سال ۱۳۸۸ مربوط به ازدواجهای سنتی بوده اند.
طبق آخرین آماری که در ایران منتشر شده و نتیجهی یک تحقیق میدانی هست، ۶۲ درصد مراجعین به مراکز طلاق در انتخاب همسرشان تابع قوانین سنتی خانوادهی خود بودهاند. این رقم بیش از هر چیز میتواند نشاندهندهی چه تغییری در ایران باشد؟
پیش از هر چیز باید توجه کنیم که اساسا این آمار از کجا هست و دامنهی چه جامعهای از ایران را مورد بررسی قرار میدهد و در برمیگیرد. ولی به هر ترتیب به عنوان یکی از آمارهایی که محصول پژوهشی در ایران است، میشود به آن اکتفا کرد و این تحلیل را داد که به نظر میآید این آمار گویای این است که ازدواجهای سنتی دیگر پاسخگوی نیازهای ساختار خانواده و روابط جنسیتی یا مناسبات قدرت در نهاد خانواده نیست و این اصل مورد چالش جدی قرار گرفته است .این آمار نشان میدهد که احتمالا ساختارهای سنی، ساختارهای جنسیتی، ساختار کهن انتخاب همسر دیگر پاسخگو نیست. طبیعی است که وقتی کسی در سن کم ازدواج کرده، وقتی به سن بزرگسالی میرسد، مطالبات دیگری دارد. افراد با افزایش آگاهی طبیعتا خواستار دگرگونی در ساختار مناسبات خانوادگی هستند که این طبیعتا همیشه پیش نمیرود و منجر به طلاق میشود. اینها نشان میدهد که آنچه در حال حاضر در جامعهی ایران دارد رخ میدهد، تغییر و دگرگونی ساختارها و مناسبات قدیم و کهن اجتماعیست که روزگاری پاسخگوی نیازهای این جامعه بود، ولی امروز این مناسبات و این کارکردها پاسخگوی آن ساختار نوین و یا در حال رشد خانواده و مناسبات افراد در جامعه نیست.
بخش دیگری از این تحقیق نشانگر این است که ۲ درصد زنان به دلیل داشتن رابطهی نامشروع کارشان به طلاق کشیده ا تفاقا همین آمارها به نحوی میشود گفت که مکمل هم هستند و این مفهوم را میرسانند که مناسبات قدیم یا ساختار مردسالارانهی قدیمی که در نهاد خانوادهی ماست و سالیان سال حکمفرما بوده، امروز پاسخگو نیست و دیگر زنان ما هم این را برنمیتابند. آمارهای دیگری در ماههای اخیر در ارتباط با نحوهی طلاق وجود دارد که روشن میکند که بهویژه در شهر تهران، بالای ۶۰ درصد از متقاضیان طلاق زنان هستند و این نشانه آن است که پایههای اصلی تغییر در ساختار مناسبات خانواده و مناسبات قدرت در خانواده، اساساً زنان و آگاهی جنسی و بیداریهای اجتماعی زنان است.
نکتهی دیگری که در این ارتباط میتوان اشاره کرد، آن است که خیانت در جامعه ایران بهویژه از طرف زنان، محکوم به قتلهای ناموسی، محکوم به سنگسار و مسائلی از این دست است. یعنی قانون و حتی عرف با اینها بهشدت برخورد میکند، در حالی که این در مورد مردها مصداق ندارد. ولی بهنظر میرسد که آمارها نسبت به آنچه در مورد زنان رخ میدهد، گویا نیستند. یعنی اگر این آمار ۲ درصد را به صورت رسمی اعلام کردهاند، آمار واقعی بیتردید بیش از اینهاست. به دلیل این که شاید در شهر تهران این مسئله خیلی آشکار در میان افکار مردم هم رایج شده است. احیانا زنانی که متأهل هستند، حتی به دلیل نارضایتی از زندگی و وضع موجودشان، تمایل پیدا میکنند به داشتن رابطه های پنهانی که در بیرون از نهاد خانواده برای خودشان تدارک میبینند و ارتباطاتی از این دست. حتی به نحوی میتوان گفت که شاید نوعی تقابل هم باشد با ارتباطاتیکه مردان با زنان دیگری در بیرون از خانواده ایجاد میکنند. ولی آنچه مسلم است این که آمارهای مربوط به خیانت، آمارهای مربوط به ارتباطات عاطفی یا جنسی زنان همسردار در بیرون از خانواده، خیلی آمارهای دقیقی نیست و به نظر میآید که آمارها بیش از اینهاست و اینها نشان از این است که ساختار خانواده در حال دگرگونی است .
گرفته شده از مقاله گروه اینترنتی کاریزما مشاور